Deel 3: ‘Kill your darlings’

Wekelijks houd ik in deze Blog bij hoe ik The Master Networker Institute begeleid bij het professionaliseren van de Masterclass Netwerken.

Mijn man is software ontwikkelaar. Af en toe doet hij een poging om mij uit te leggen waar hij mee bezig is. Ik moet enorm mijn best doen om het verhaal te volgen, vooral als hij er allemaal interessante details bij haalt. Over hoe het wel en niet moet, wat er fout gegaan is in het ontwikkelproces en de uitzonderingen. Over ‘bugs’ die in dit verband niet voor ongedierte staan maar voor fouten in de software. Ziet u door de bomen het bos nog?

Een trainer die expert is in een vakgebied heeft een onuitputtelijke bron aan voorbeelden heeft om zijn verhaal te verduidelijken, maar moet zich bewust zijn van het gevaar zich te verliezen in details: Hij raakt de deelnemer ergens onderweg kwijt. Of de deelnemers luisteren geboeid, maar hebben geen idee hoe ze de vertaalslag naar de eigen beroepspraktijk moeten maken: ‘Heel interessant, maar wat moet ik nu doen?’

Bij het ontwikkelproces geven leerdoelen richting aan keuzes die gemaakt worden. Een leerdoel is datgene wat de deelnemers moeten weten of kunnen aan het eind van (een onderdeel van) de training. Bij dit doel worden passende voorbeelden, vragen, opdrachten of stellingen gezocht en ontwikkeld. Talloze creatieve ideeën verdwijnen tijdens dit proces weer in de prullenbak, omdat ze toch net niet illustreren wat bedoeld wordt. En de deelnemers het bos in sturen.

Afstand doen van je creatieve vondsten, ofwel ‘kill your darlings’, doet soms pijn. Afgelopen sessie kwamen we zo’n ‘darling’ tegen. Ik stapte in de valkuil hierover in discussie te gaan. Ik ben dan de inhoudsdeskundige zijn lieveling uit handen aan het trekken. En dat werkt natuurlijk niet: In plaats van samen te werken komen we tegenover elkaar te staan en het ontwikkelproces staat stil.

Mijn doel is het overbrengen van een denkwijze waarbij het nut van een voorbeeld of opdracht wordt beoordeeld aan de hand van het vastgestelde leerdoel.

Deel 2: Taaie theorie

Wekelijks houd ik in deze Blog bij hoe ik The Master Networker Institute begeleid bij het professionaliseren van de Masterclass Netwerken.

Iets nieuws eigen maken kost moeite. Iedere goede training is gebaseerd op een doordacht theoretisch concept. Dit is de landkaart die je wegwijs maakt in een nieuw kennisgebied. Bij de start van een training heb je de keus: Stuur je de deelnemer op pad om zelf het gebied te ontdekken, of zorg je dat hij eerst de landkaart uit zijn hoofd kent?

De eerste zes lessen van de huidige Masterclass Netwerken wordt door de deelnemers doorgaans als taai ervaren. Het is nieuwe theorie die de deelnemers zich eigen moeten maken om aan de slag te kunnen. Zou dit op een andere manier zou kunnen? Terwijl ik deze vraag stel, herinner ik me de uitspraak die ik nog geen half uur daarvoor deed:
‘Dit is een wat taaier deel om doorheen te komen. Maar het is belangrijk dat we eerst de onderwijskundige principes duidelijk hebben voor we aan de slag kunnen.’
Tijdens de eerste twee sessies van het ontwikkelen van de Masterclass Netwerken lever ik veel theoretische input over didactiek. Daarbij leggen we relaties tussen theorie en de gevolgen voor de training. Na verloop van tijd verschuift dit proces, waarbij de inhoudsdeskundige meer input geeft, en ik minder.

Eén van de onderwerpen die we behandelen, is didactische werkvormen. Kies je voor een presentatie, een discussie, een rollenspel of een werkblad? Er wordt voorkeur uitgesproken voor vormen waarbij deelnemers zelf actief de theorie moeten ontdekken, omdat deze dan veel beter zal blijven hangen. Tegelijkertijd wordt gekozen voor ‘uitleggen van theorie’, omdat je als trainer dan de controle houdt over wat geleerd wordt. Twee uitersten, een interessant spanningsveld.
Een nieuw kennisgebied, of dit nu om netwerken of om didactiek gaat, hoeft niet taai te zijn, als deelnemers met behulp van gedoseerde hoeveelheden theorie zelf de betekenis voor de eigen beroepspraktijk kunnen ontdekken. Op ontdekkingstocht gaan met behulp van de landkaart.

We moeten constateren dat de tijd omgevlogen is. Blijkbaar viel de taaiheid van ‘mijn theorie’ dus ook nog wel mee.

Deel 1: Je doet niets zomaar.

Wekelijks houd ik in deze Blog bij hoe ik The Master Networker Institute begeleid bij het professionaliseren van de Masterclass Netwerken.

Stel, je bent razend enthousiast over een onderwerp. Zo enthousiast dat je het wil verkopen in de vorm van een training. Hoe zorg je ervoor deze training de investering waard is? Een training waar een prestatieverbetering mee geboekt wordt die zich vertaalt in klinkende munten ofwel Return on Investment?

Jos Essers van The Master Networker Institute kwam uit bij Learningbird om de fijne kneepjes van de didactiek toe te passen op het onderwerp ‘netwerken’. Want netwerken, daar weet hij alles van. En hij is er van overtuigd dat zijn theorieën over ‘netwerken’ de sleutel zijn om zakelijke (ondernemers)doelen te bereiken. Maar theorie is nog geen training. Iemand die weet dat een marathon 42 kilometer is, kan deze nog niet uitlopen! Daar is meer voor nodig.

Deze week zijn Jos en ik een samenwerkingstraject aangegaan, waarbij de bestaande ‘Masterclass netwerken’ verder geprofessionaliseerd zal worden. Wekelijks zal ik in deze Blog iets delen over de stappen die genomen zijn in het didactische ontwikkelproces.

In deze eerste bijeenkomst hebben we onder andere gepraat over hoe je elk onderdeel van de training, hoe klein ook, kunt uitbuiten tot een leermoment. Verwachten dat deelnemers uit zichzelf conclusies trekken uit een opdracht of er thuis nog eens over nadenken, is een illusie die snel doorgeprikt moet worden.

In een training doe je niets zonder doel. Als de deelnemers zich toch al voorstellen aan het begin van de training, waarom maak je hier niet een opdracht van, passend bij het onderwerp van de training? En laat je ze vervolgens nadenken over: ‘Wat was effectief gedrag, en waarom?’ Nadat deelnemers erachter komen, dat hun oude werkwijze niet dat effect heeft wat ze dachten, zijn ze bereid te luisteren naar nieuwe theorie en een beslissing te nemen om op basis hiervan hun prestatie te verbeteren.

Wat is het leuk om aan het eind van de eerste sessie, hoewel nog ruim voor Advent, van je opdrachtgever te horen: ‘Het begint te dagen in het Oosten.’

Leren gebeurt altijd en overal

Wat is leren? Een cursus volgen? Een studieboek lezen?

Natuurlijk zijn dat prima mogelijkheden om iets te leren. De vraag is hoe effectief dit leren is. In hoeverre sluit het materiaal bijvoorbeeld aan op de leerbehoeften. Als er tijdens een cursus verteld wordt wat jij al lang weet, kan dit behoorlijk vervelend zijn. Of wat er verteld wordt is heel interessant, maar wordt vervolgens nooit toegepast in de werksituatie.

De moderne kenniswerker leert voortdurend, altijd en overal. Van collega’s, klanten, concurrenten. Door trial and error. Op de werkvloer, maar ook op virtuele ontmoetingsplaatsen. De vraag verschuift van het statische: ‘wat bieden we aan’, naar het meer dynamische ‘hoe stimuleren, faciliteren en borgen we het leren’. Hoe wordt leren van een individuele aangelegenheid een organisatie eigenschap?

Human Resource Development, een must voor iedere organisatie om te overleven in een omgeving waar informatie exponentieel toeneemt!